Languages | | |  
TD PROJECTS IN 2012

โครงการภายใต้ความร่วมมือระหว่างสำนักงานฝ่ายฝึกอบรม ซีฟเดคกับกรมประมง ประเทศไทย

การจัดการประมงชายฝั่งโดยการประยุกต์ใช้ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน : ในภาคตะวันออกและภาคใต้ของประเทศไทย

กิจกรรม: การศึกษาและเก็บรวบรวมข้อมูลคุณลักษณะ และวิธีทำการประมงในกลุ่มเครื่องมือที่ส่งผลกระทบต่อการบริหารจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม


หลักการและเหตุผล

ภาคการประมงของประเทศไทยโดยพื้นฐานแล้วประกอบด้วยการจับสัตว์น้ำ และการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ปัจจุบันการท่องเที่ยวทางทะเลและการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์กลายเป็นกิจกรรมทางทะเลที่สำคัญ ซึ่งช่วยสร้างงานและโอกาสในการทำงานนอกจากภาคประมงให้กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่อาศัยอยู่ตามแนวชายฝั่งทะเล ซึ่งมีความสำคัญในการสร้างรายได้ให้กับคนในชุมชนนั้นด้วย  ความเสื่อมโทรมของทรัพยากรประมงกลายเป็นปัญหาร้ายแรงในปัจจุบันซึ่งส่งผลกระทบต่อรายได้และสภาพความเป็นอยู่ของชุมชนประมงท้องถิ่น ตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 5 (พ.ศ. 2525-2529) ปัญหานี้ได้ถูกนำมาพิจารณา ซึ่งยืนยันได้จากผลการจับสัตว์น้ำจากเรืออวนลากเป็นหลักฐานแสดงถึงความเสื่อมโทรมของทรัพยากรประมง เนื่องจากผลจับสัตว์น้ำมีจำนวนลดลงเรื่อย ๆ ซึ่งส่งผลกระทบในทางลบต่อการประกอบอาชีพของชาวประมงขนาดเล็ก เพื่อแก้ปัญหาเหล่านี้ กรมประมงได้เป็นส่วนหนึ่งในการแก้ปัญหาทรัพยากรประมงเสื่อมโทรม ซึ่งเริ่มดำเนินการในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 6 (พ.ศ. 2530-2534) จนถึงแผนฉบับที่ 9 (พ.ศ. 2545-2549)  ปัจจุบันนี้รัฐบาลไทยพัฒนาประเทศโดยการใช้แผนฉบับที่ 10 (พ.ศ. 2550-2554) โดยแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับนี้ได้นำปรัญชาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ต่อเนื่องจากแผนฉบับที่ 9 เพื่อใช้ในการฟื้นฟูการประกอบอาชีพ ซึ่งเป็นผลกระทบมาจากวิกฤตเศรษฐกิจเมื่อปี พ.ศ. 2540 ความพอเพียงในที่นี้มุ่งเน้นที่เรื่องการปฏิบัติ ด้วยความพอเพียง ความมีเหตุผล และภูมิคุ้มกันตนเอง
อย่างไรก็ตามทรัพยากรสัตว์น้ำมีความเสื่อมโทรมลง อันเป็นผลมาจากสาเหตุหลายประการ เช่น ความต้องการทรัพยากรสัตว์น้ำที่เพิ่มขึ้นทั้งจากการบริโภคในประเทศและการส่งออกขายยังต่างประเทศ ส่งผลให้จำนวนของเครื่องมือประมงและเรือทำการประมงเพิ่มขึ้น การพัฒนาเทคโนยี่ทางการประมงอย่างรวดเร็ว ประกอบกับการที่ชาวประมงบางส่วนขาดจิตสำนึกการทำการประมงอย่างยั่งยืน เช่น การลักลอบทำการประมงในพื้นที่และฤดูกาลที่ประกาศหวงห้าม การทำประมงด้วยเครื่องมือประมงที่ผิดกฎหมาย เป็นต้น จากสาเหตุดังกล่าวส่งผลให้ทรัพยากรสัตว์น้ำลดลงอย่างรวดเร็ว โดยทั่วไปชาวประมงปรับตัวกับสถานการณ์สัตว์น้ำที่เสื่อมโทรมลงได้ 2 วิธีหลัก ได้แก่

  1.  เพิ่มขนาด และ/หรือ เพิ่มจำนวนของเครื่องมือประมง เช่น การเพิ่มจำนวนอวบปูพับได้จากไม่กี่ร้อยใบเป็นสี่พันถึงหกพันใบ การขยายความยาวคันรุนอวนรุนจนสามารถทำการประมงได้ถึงระดับความลึกน้ำ ๒๕ ถึง ๓๐ เมตร
  2. ดัดแปลงเครื่องมือประมงให้มีประสิทธิภาพสูงมากขึ้น การทำประมงอวนล้อมจับปลากะตักโดยใช้ไฟล่อ   
เพื่อเป็นการติดตามการดัดแปลงเครื่องมือประมงให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้นเป็นพลวัตมีการเปลี่ยนแปลงตามสภานการณ์ทรัพยากรสัตว์น้ำ เงินทุนของชาวประมง และปัจจัยอื่นๆ ทำให้เป็นการยากที่กฎหมายประมงจะใช้บริหหารจัดการทรัพยากรให้ทันต่อสถานกาณณืประมงได้ และอาจส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อทรัพยากรสัตว์น้ำในอ่าวไทยในอนาคต รวมทั้งหากเครื่องมือประมงถูกเผยแพร่ไปสู่ประเทศเพื่อนบ้านอาจส่งผลกระทบถึงทรัพยากรสัตว์น้ำทั้งภูมิภาคได้ในที่สุด จึงสมควรที่แผนกเทคโนโลยี่เครื่องมือประมง กองเทคโนโลยี่การประมง ซีฟเดค โดยความร่วมมือกับสถาบันวิจัยประมงทะเล กรมประมง จะได้ศึกษารูปแบบโครงสร้างเครื่องมือประมง วิธีการทำการประมง ข้อมูลทางเทคนิคอื่น ตามหลักมาตรฐานสากลซึ่งกำหนดโดยองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ รวมทั้งกลุ่มสัตว์น้ำที่จับได้จากการประมงแบบดังกล่าว เพื่อประโยชน์ในการบริหารจัดการทรัพยากร และการเผยแพร่ข้อมูลปัจจุบันของเครื่องมือประมงกลุ่มที่ส่งผลกระทบต่อทรัพยากรสัตว์น้ำเหล่านี้ให้แก่ประเทศสมาชิกต่อไป

 

วัตถุประสงค์
  • เพื่อศึกษาสภาวะการทำการประมงของเครื่องมือประมงที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดงล้อม

  • เพื่อศึกษาสภาวะทางเศรษฐสังคมของเครื่องมือประมงที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดงล้อม

  • เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบลักษณะผลกระทบทางชีววิทยาและสิ่งแวดล้อมทีเกิดจากการทำประมงกลุ่มของเครื่องมือประมงที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดงล้อม

             
แผนการดำเนินงานปี 2555

 

1. การศึกษาผลกระทบจากการทำการประมงโป๊ะน้ำตื้นต่อสถภาวะสิ่งแวดล้อม บริเวณแหล่งทำการประมง จังหวัดพังงา-ภูเก็ต

เครื่องมือประมงที่ส่งผลต่อทรัพยากรสัตว์น้ำและสิ่งแวดล้อมในกลุ่มเครื่องมือประมงประจำที่ ได้แก่ โป๊ะน้ำตื้น ซึ่งมีการใช้แพร่กระจายในเขตชายฝั่งทะเลอ่าวไทย และฝั่งทะเลอันดามัน ถูกพิจารณาว่าเป็นเครื่องมือประมงที่ส่งผลกระทบโดยตรงทั้งต่อทรัพยากรสัตว์น้ำวัยอ่อน แหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ทะเล การกีดขวางเส้นทางเดินเรือ หน่วยงานต่างๆของทางราชการได้แก่ กรมประมง กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กรมเจ้าท่า ฝ่ายปกครองส่วนท้องถิ่น ได้มีความพยายามดำเนินการร่วมกันในการลดจำนวนโป๊ะน้ำตื้นแต่ถูกคัดค้านโดยชาวประมงโป๊ะน้ำตื้น โดยชาวประมงให้เหตผลถึงการประกอบอาชีพโป๊ะเชือกมาตั้งแต่สมัยบรรพบุรุษ อีกทั่งไม่สามารถประกอบอาชีพอื่นๆได้ จึงไม่ต้องการที่จะเลิกทำการประมงโป๊ะน้ำตื้น การศึกษาประกอบด้วยการศึกษาสภาวะทางการประมง การศึกษาสภาวะทางเศรษฐสังคมประมง  การศึกษาสถานภาพทางสิ่งแวดล้อม ทั้งทางด้านสัณฐานวิทยาและธรณีวิทยาของพื้นท้องน้ำ การเคลื่อนตัวของกระแสน้ำ และการศึกษาการแพร่กระจายของสารอาหาร อนุภาคแขวนลอยในแหล่งน้ำและคุณภาพน้ำทั่วไป


2. การศึกษาผลกระทบจากการใช้แสงไฟประกอบการทำการประมงบริเวณแหล่งทำการประมงอ่าวไทย

เป็นกิจกรรมการศึกษาวิจัยผลกระทบของการใช้แสงในการทำการประมง โดยเน้นปัญหาที่เกิดขึ้นในประเทศไทยป็นหลัก โดยแนวทางการศึกษาจะมุ่งเน้นไปที่ขนาดกำลังแสงไฟล่อที่เหมาะสม ชนิดสัตว์น้ำที่จับได้จากการประมงประกอบแสงไฟ รวมทั้งดำเนินการศึกษาเพิ่มเติมในเรื่องผลกระทบของแสงในส่วนของการใช้พลังงานฯ  เพื่อหาแนวทางที่เป็นไปได้ในการปรับปรุงรูปแบบ วัสดุ และ/หรือวิธีการในการใช้แสงไฟกับการประมงเพื่อลดผลการทบต่างๆ กิจกรรมการทดลองประกอบขึ้นจากสามฝ่ายโดยความร่วมมือกับนักวิชาการทั้งจากกรมประมง สถาบันการศึกษา และชาวประมงร่วมในการศึกษา

                งบประมาณดำเนินการที่สูงเนื่องมาจากการเป็นการทดลองในทะเล ซึ่งมีค่าใช้จ่ายค่อนข้างสูง อีกทั้งการดำเนินนกิจกรรมการศึกษาต้องดำเนินการร่วมกับทีมวิศกรประมงของซีฟเดค ซึ่งมีความเป็นไปได้ที่ต้องดัดแปลงวัสดุอุปกรณ์เพื่อการเหมาะสมกับชาวประมงไทย ในการศึกษาวัสดุกำเนิดแสงที่เหมาะสมกับประเทศไทย  โดยการวิจัยนั้นเป็นกิจกรรมภายใต้ความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องที่อยู่ในประเทศไทยเป็นหลัก ได้แก่ กรมประมง มหาวิทยาลัยฯ องค์การสะพานปลา(ประเทศไทย) ฯลฯ ส่วนผลงานที่ได้จากการศึกษาวิจัยจะถูกนำไปเผยแพร่ให้เป็นความรู้เพื่อสนับสนุนผู้ที่เกี่ยวข้องทั้งในด้านการจัดการประมง เรือประมง และเทคโนโลยีการทำประมงประเภทที่ใช้แสงไฟฯ


ดาวน์โหลดสิ่งพิมพ์และรายงานต่างๆ

ลำดับ
ชื่อเรื่อง
ปี
ดาวน์โหลด
       


 


โครงการต่างๆ
   Departmental Program
       ICT
       Tailor Made

   FCG Program
       Responsible Fishing Technologies
       Sustainable Utilization and Post-harvest Losses
       M.V. SEAFDEC 2
       Highly Migratory Species
       Deep Sea Fisheries
       Regional Database
       Rights-based Fisheries
       Resources Enhancement
       Information Gathering for IUU Fishing
       Fishing License, Boats Registration
       (HRD) for Sustainable Fisheries

      MFRDMD in collaboration with TD
       Tagging Program
       Research and Management of Sea Turtles

   Other Program
       Cetacean Research
       Inland Small-scale Fisheries Management
       Safety at Sea

   โครงการร่วมกับกรมประมง
       การจัดการประมงชายฝั่งโดยการประยุกต์ใช้ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน
       การใช้พลังงานอย่างคุ้มค่าและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมสำหรับการเก็บรักษาคุณภาพสัตว์น้ำ
       การฝึกอบรมนอกสถานที่เรื่อง การซ่อมบำรุงเครื่องยนต์ เพื่อใช้น้ำมันอย่างประหยัด และลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในการทำประมง
       การพัฒนา,ส่งเสริมการทำประมงทะเลและปรับปรุงวิธีการทำประมงพานิชให้สอดคล้องกับ สภาวะเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมของโลกในปัจจุบัน
       การส่งเสริมการจัดการประมงด้วยแนวทางสู่ระบบนิเวศ เพื่อการฟื้นฟูทรัพยากรและเศรษฐกิจ
       การส่งเสริมการประกอบอาชีพตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง
       โครงการอื่นๆ

   Past Project
       Surimi Material
       โครงการเสริมสร้างแหล่งประมงปลาทูน่าในทะเลอันดามัน (Thai)