|
ในปัจจุบันการประกอบอาชีพประมงดำเนินไปด้วยความยากลำบากต้องต่อสู้กับทั้งสภาวะทรัพยากรประมงที่ลดน้อยถอยลงต้นทุนการทำประมงที่สูงขึ้นและแรงงานประมงบนเรือก็หายากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งราคาน้ำมันเชื้อเพลิงที่ปรับตัวสูงขึ้นอย่างมาก ซึ่งน้ำมันเชื้อเพลิงเป็นต้นทุนหลักของการทำประมงพานิชจึงทำให้การทำประมงพานิชของไทยประสพปัญหาจนต้องหยุดกิจการไปเป็นจำนวนมาก ตลอดจนสภาวะด้านการตลาดของสินค้าสัตว์น้ำที่เรามีผลผลิตส่งออกเป็นจำนวนมากก็ต้องถูกบีบด้วยมาตรการทางสิ่งแวดล้อมของประเทศคู่ค้านานาประการ ดังนั้นการทำประมงพานิชของเราจึงจำเป็นต้องปรับตัวอย่างมากเพื่อความอยู่รอดและต่อสู้กับสภาวะต่าง ๆ เหล่านั้นต่อไป การมองหาแหล่งทรัพยากรใหม่ ๆ และการปรับปรุงวิธีการทำประมงเพื่อลดต้นทุนการทำประมงตลอดจนการพัฒนาการเก็บรักษาสัตว์น้ำให้สดเพื่อเพิ่มมูลค่าของสัตว์น้ำที่จับได้ให้สูงขึ้น จะเป็นแนวทางของความอยู่รอดของการทำประมงพานิชของไทยต่อไปในอนาคต
ในปีพ.ศ. ๒๕๕๒ โครงการความร่วมมือระหว่างซีฟเดคกับกรมประมงของประเทศไทย มุ่งให้ความสำคัญไปที่การพัฒนาการทำประมงปลาทูน่าเป็นสำคัญ อย่างไรก็ตามโครงการดังกล่าวก็ไม่สามารถจะดำเนินการให้บรรลุผลได้ภายใน 1 ปี จึงมีความจำเป็นจะต้องดำเนินการต่อในหลายส่วนด้วยกันเช่น การติดตามผลของโครงการเสริมสร้างแหล่งประมงปลาทูน่าในทะเลอันดามัน, โครงการพัฒนาการเก็บรักษาคุณภาพปลาทูน่าบนเรือหลังการจับ เป็นต้น ดังนั้นจึงเป็นความจำเป็นต่อเนื่องในการสำรวจ, ศึกษา, พัฒนาและส่งเสริมการทำประมงทะเลลึกและการปรับปรุงวิธีการทำประมงพานิช ตลอดจนการพัฒนาวิธีการเก็บรักษาคุณภาพสัตว์น้ำภายหลังการจับไปพร้อม ๆ กันอย่างต่อเนื่อง
อย่างไรก็ตามเนื่องจากทรัพยากรปลาทูน่าเป็นกลุ่มสัตว์น้ำที่มีการอพยพย้ายถิ่นไกล (High Migratory Species) และรวมทั้งจัดเป็นกลุ่มประชากรสัตว์น้ำคร่อมเขต (Straddling stock) ซึ่งการบริหารจัดการทรัพยากรประมงถูกกำหนดไว้ในกฎหมายทะเล (UNCLOS 1982) ให้ดำเนินการโดยองค์การบริหารจัดการทรัพยากรประมงส่วนภูมิภาค นโนยบายการบริหารจัดการทรัพยากรทูน่าในเขตน่านน้ำประเทศไทยแม้ว่าจะเป็นอธิปไตยโดยตรงของประเทศไทยแต่ก็มีความสอดคล้องกับนโยบายการบริหารจัดการทรัพยากรประมงขององค์การบริหารจัดการทรัพยากรประมงส่วนภูมิภาค โดยประเด็นที่องค์การบริหารจัดการทรัพยากรประมงส่วนภูมิภาคที่บริหารทรัพยากรประมงปลาทูน่าในมหาสมุทรอินเดียให้ความสนใจ ได้แก่ สภาวะทรัพยากรปลาในวงศ์ปลาทูน่า และกลุ่มสัตว์น้ำสัตว์น้ำพลอยได้ซึ่งจับได้ด้วยเครื่องมือประมงอวนล้อมจับปลาทูน่า และเบ็ดราวปลาทูน่า ดังนั้นซึ่งผลที่ได้รับจากโครงการความร่วมมือระหว่างศูนย์พัฒนาการประมงฯ และกรมประมงของประเทศไทย นอกจะเป็นประโยชน์โดยตรงต่อชาวประมงเชิงพาณิชย์แล้ว ยังสามารถใช้ข้อมูลการสำรวจ วิจัย ตลอกจาการทดลองสร้างแหล่งรวบรวมสัตว์น้ำจะสามารถใช้ประโยชน์ในการสนับสนุนการบริหารจัดการทรัพยากรประมงปลาทูน่าบริเวณพื้นที่มหาสมุทรอินเดียได้อีกทางหนึ่งด้วย
1. เพื่อพัฒนาและส่งเสริมการทำประมงทะเลลึกเพื่อเป็นทางเลือกให้กับเรือประมงพาณิชย์ขนาดใหญ่
2. เพื่อเป็นแนวทางในการศึกษาทรัพยากรประมงในทะเลลึก โดยการศึกษาชนิด การแพร่กระจายและความชุกชุมของกลุ่มสัตว์น้ำเป้าหมาย ได้แก่ ปลาทูน่า ปลาโอ ปลากะโทงแทง ปลากะโทงดาบ รวมทั้งศึกษากลุ่มสัตว์น้ำพลอยได้ (Bycatch) เช่น ปลาฉลาม ปลาอีโต้มอญ ปลาจรวด รวมทั้งสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม และ เต่าทะเล รวมทั้งปัจจัยทางสมุทรศาสตร์ที่ส่งผลต่อความชุกชุมของสัตว์ทะเล
3. บูรณาการข้อมูลการประมงและพัฒนาระบบฐานข้อมูลการสำรวจแหล่งประมงทะเลลึกที่เหมาะสมสำหรับการใช้ประโยชน์ทั้งแก่นักวิชาการ ชาวประมงและผู้ที่สนใจ
4. ปรับปรุงวิธีการทำประมงพานิชเพื่อลดการใช้พลังงานธรรมชาติ (น้ำมัน) และแรงงาน (ต่างด้าว)บนเรือ เพื่อลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและปัญหาทางสังคม
5. เพื่อเพิ่มพูนรายได้ของชาวประมงโดยการดูแลรักษาคุณภาพขอสัตว์น้ำให้มีความสดจนถึงผู้ผู้บริโภค
โครงการนี้แบ่งเป็น 5 กิจกรรม ดังนี้
1. โครงการติดตามผลของอุปกรณ์รวบรวมฝูงปลาใต้น้ำแบบติดตั้งอยู่กับที่ในทะเลอันดามัน
เป็นโครงการภายใต้ความร่วมมือกับ สถาบันวิจัยและพัฒนาประมงทะเลลึก กรมประมง
กิจกรรมติดตามผลจากโครงการติดตั้งอุปกรณ์รวบรวมฝูงปลาแบบประจำที่ (moored FADs) ทั้งแบบทุ่นลอยใต้น้ำและทุ่นลอยที่ผิวน้ำ ในทะเลอันดามัน ติดตั้งโดยความร่วมมือระหว่างกรมประมงและ เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๕๑ และ ๒๕๕๓ โดยดำเนินการสำรวจด้วยเรือสำรวจของซีฟเดค หรือเรือสำรวจของกรมประมงที่ดำเนินภารกิจการสำรวจทรัพยากรประมงบริเวณมหาสมุทรอินเดีย ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๕๕ โดยติดตามผลเพื่อศึกษาความทนทานเมื่อติดตั้งในทะเล ทำการสำรวจสัตว์น้ำโดยใช้อุปกรณ์ค้นหาฝูงสัตว์น้ำด้วยคลื่นเสียง (Echo sounder) และทำการประมงด้วยเครื่องมือประมงแบบต่างๆ ได้แก่ เบ็ดราวปลาทูน่า เบ็ดพวงแนวดิ่ง เบ็ดลาก เบ็ดตกหมึก และเบ็ดมือ รวมทั้งศึกษาองค์ประกอบชนิดของลูกปลาวัยอ่อน และปัจจัยที่ทางสมุทรศาสตร์ที่เปลี่ยนแปลงไปอันเป็นผลจากการติดตั้งอุปกรณ์รวบรวมฝูงปลาแบบติดตั้งอยู่กับที่
การนำเสนอผลงาน ดำเนินการร่วมกับสถาบันวิจัยและพัฒนาประมงทะเลลึกเผยแพร่รายงานสรุปผลการวิจัยฉบับสมบูรณ์ทางเว็บไซด์ http://map.seafdec.org/FixedFADs/index.php และสัมนาวิชาการสายการประมงและวิทยาศาสตร์ทางทะเล
2. การศึกษาผลกระทบทางชีววิทยาจากการทำประมงเบ็ดราวปลาทูน่าต่อกลุ่มสัตว์น้ำพลอยได้(Bycatch)
เป็นโครงการภายใต้ความร่วมมือกับ สถาบันวิจัยและพัฒนาประมงทะเลลึก กรมประมง
การเก็บข้อมูลผลการจับสัตว์น้ำพลอยได้ (Bycatch) จากการทำประมงเบ็ดราวปลาทูน่า โดยดำเนินการศึกษาโดยการทำการเก็บข้อมูลผลการจับสัตว์น้ำพลอยได้ (Bycatch) ด้วยเรือสำรวจของซีฟเดค หรือเรือสำรวจของกรมประมง ระหว่างปี พ.ศ. ๒๕๕๔ ถึง พ.ศ. ๒๕๕๖ บริเวณมหาสมุทรอินเดียและมหาสมุทรแปซิฟิค โดยผลการเก็บข้อมูลจะได้สรุปเป็นองค์ประกอบชนิด ขนาด การแพร่กระจาย และความสม่ำเสมอของสัตว์น้ำพลอยได้ในแหล่งทำการประมง รวมทั้งประดิษฐ และทดลองอุปกรณ์ป้องกันการจับสัตว์น้ำรวมทั้งใช้เทคนิคการประมงที่เหมาะสมในการลดการจับสัตว์น้ำพลอยได้ (Bycatch) สำหรับพื้นที่ๆไม่สามารถใช้เรือสำรวจของซีฟเดคได้ เช่น ทะเลจีนใต้ ใช้การศึกษาข้อมูลทุติยภูมิ และขอการรับการสนับสนุนข้อมูลจากเรือสำรวจของประเทศสมาชิกอื่นๆ เช่น ฟิลิปปินส์ เวียดนาม เป็นต้น
การนำเสนอผลงาน ดำเนินการร่วมกับสถาบันวิจัยและพัฒนาประมงทะเลลึกเผยแพร่รายงานสรุปผลการวิจัยฉบับสมบูรณ์ทาง เว็บไซด์เผยแพร่โครงการ http://map.seafdec.org/ และสัมนาวิชาการสายการประมงและวิทยาศาสตร์ทางทะเลทั้งระดับประเทศ ภูมิภาคและนานาชาติ
3. ระบบสารสนเทศการสำรวจทรัพยากรประมงทะเลลึก
เป็นโครงการภายใต้ความร่วมมือกับ สถาบันวิจัยและพัฒนาประมงทะเลลึก กรมประมง
ซีฟเดคและสถาบันวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีประมงทะเลลึก มีบทบาทหน้าที่ใกล้เคียงกันประการหนึ่งคือการสำรวจทรัพยากรน้ำลึกโดยเรือสำรวจ ดังนั้นหากทั้งสองหน่วยงานใช้มาตรฐานในการจัดเก็บข้อมูลเดียวกัน จะสามารถนำผลการสำรวจมาสนับสนุนงานกันได้สะดวกยิ่งขึ้น
แนวทางการปฏิบัติที่ผ่านมานั้น ผลการสำรวจในแต่ละเที่ยวเรือจะถูกจัดเก็บอยู่ในแฟ้มข้อมูลของแต่ละเที่ยวเรือ และแต่ละสถานีสำรวจ รวมถึงกระจายอยู่ใน Hard disk ของผู้วิจัยแต่ละคน ทำให้เกิดปัญหาในการสืบค้นข้อมูลเมื่อต้องการนำข้อมูลระยะยาวมาใช้ ในปัจจุบันหลายหน่วยงาน รวมถึงประชาชนทั่วไปมีความสนใจในผลการวิจัยที่สัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศซึ่งจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องศึกษาร่วมกับข้อมูลระยะยาว การจัดเก็บข้อมูลแบบเดิมทำให้การสืบค้นข้อมูลระยะยาวใช้เวลามาก และมักพบการสูญหาย และผิดพลาดของข้อมูล การนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้จัดการข้อมูล และติดต่อกับผู้ใช้งานผ่านทางเว็บไซด์นั้นนอกจากจะลดเวลาในการสืบค้น การสูญหาย และการผิดพลาดของข้อมูลแล้ว ยังเป็นการเพิ่มมูลค่าของข้อมูลหากมีผู้สนใจนำข้อมูลไปวิเคราะห์ในแนวทางการวิจัยใหม่ๆ
กิจกรรมประกอบด้วยการจัดการประชุมเพื่อระดมความคิดเห็นในเรื่องชนิดของข้อมูลที่จะจัดเก็บ รูปแบบของส่วน Web interface การจัดฝึกอบรม และการจัดสัมมนาเชิงปฏิบัติการเรื่องการนำข้อมูลไปใช้
4. การพัฒนาอุปกรณ์และวิธีการเก็บรักษาสัตว์น้ำบนเรือประมงภายหลักการจับ (Fish Handling Technology)
เป็นโครงการภายใต้ความร่วมมือกับ สถาบันวิจัยและพัฒนาประมงทะเลลึก กรมประมง
กิจกรรมนี้นี้จะมุ่งเน้นที่การเก็บรักษาคุณภาพสัตว์น้ำภายหลังการทำประมง เพื่อเพิ่มมูลค่าของสัตว์น้ำเมื่อถึงตลาดซึ่งจะเป็นการเพิ่มรายได้ให้แก่ชาวประมง ในขณะที่ทรัพยากรลดลงและค่าลงทุนก็สูงขึ้น เพื่อส่งเสริมให้มีการใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุดไม่ทิ้งขว้างให้เกิดความสูญเสีย จะมีกิจกรรมที่สำคัญ ได้แก่ ๑) การปรับปรุงพัฒนาอุปกรณ์และวิธีการเก็บรักษาคุณภาพปลาทูน่าจากโครงการส่งเสริมการทำประมงเบ็ดราวปลาทูน่าตามนโยบายของกรมประมง ๒) การศึกษาและพัฒนาอุปกรณ์และวิธีการเก็บรักษาคุณภาพสัตว์น้ำภายหลังการจับให้คงสภาพสดในระยะเวลานานขึ้น และถ่ายทอดเทคโนโลยีนั้น ๆ ไปยังเรือประมงเชิงพาณิชย์ของไทย เพื่อการใช้ทรัพยากรและพลังงานอย่างคุ้มค่า และ ๓) การศึกษา ทดลอง และพัฒนาอุปกรณ์และวิธีการขนถ่ายสัตว์น้ำขึ้นเรือและลงจากเรือประมงพานิช เพื่อลดการสูญเสียและรักษาสภาพความสดของสัตว์น้ำในระหว่างการขนถ่ายสัตว์น้ำจากอวนสู่เรือและจากเรือสู่ท่า
5. การพัฒนาและส่งเสริม, การลดการใช้พลังงาน และการใช้พลังงานทางเลือกในภาคอุตสาหกรรมประมง
เป็นโครงการภายใต้ความร่วมมือกับ สถาบันวิจัยและพัฒนาประมงทะเลลึก กรมประมง
กิจกรรมนี้จะมุ่งศึกษาพัฒนาการใช้พลังงานบนเรือประมงไปจนถึงเพื่อหาทางลดแรง งานคนบนเรือประมง ซึ่งในปัจจุบันปัญหาด้านพลังงานและแรงงานบนเรือประมงมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง ทั้งในด้านการลงทุน, ด้านสังคมและสิ่งแวดล้อมนับเป็น 1 ใน 3 ปัญหาหลักของการทำประมงในปัจจุบันของไทย กิจกรรมในองค์ประกอบนี้ เช่น การศึกษาและพัฒนาเครื่องมือช่วยทำการประมง เช่น เครื่องตกหมึกอัตโนมัติ, เครื่องกว้านอวน เครื่องเก็บสายคร่าวเบ็ดราวทูน่า เป็นต้น
ดาวน์โหลดสิ่งพิมพ์และรายงานต่างๆ
|
.png){kind=small}
ICT