21 มีนาคม: วันป่าไม้โลก
วันป่าไม้โลก (World Forestry Day): วันที่ประชาคมโลกตระหนักถึงบทบาทของพื้นที่สีเขียวที่มีต่อความสมดุลทางนิเวศ
จากป่าบกสู่ “ป่าชายเลน” (Mangrove Forest): พื้นที่รอยต่อระหว่างบกและทะเลที่สำคัญพลังของป่าชายเลน: แม้จะมีพื้นที่น้อยกว่าป่าบกแต่เป็นหัวใจของทรัพยากรประมง เนื่องจากเป็นที่อนุบาลของสัตว์น้ำวัยอ่อน
ป่าชายเลนเป็นแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำวัยอ่อนที่สำคัญ No Mangroves, No Seafood
บ้านหลังแรกของสัตว์น้ำ: กว่า 90% ของสัตว์น้ำเศรษฐกิจ ในภูมิภาคใช้ป่าชายเลนเป็นแหล่งอนุบาลและหลบภัย
สัตว์น้ำเศรษฐกิจสำคัญ
ปู (Blue swimming crab)
กุ้งแชบ๊วย (Banana shrimp)
กุ้งกุลาดำ (Tiger prawn)
บทบาทของ SEAFDEC ในการพัฒนาชุมชน
1. การจัดการที่ยั่งยืนผสานการอนุรักษ์เข้ากับการใช้ประโยชน์ทางการประมง
2. การมีส่วนร่วมของชุมชนเปลี่ยนชุมชนจาก “ผู้ใช้” เป็น “ผู้ดูแล” ผ่านมาตรการอนุรักษ์พื้นที่ที่มีประสิทธิภาพ
3. นวัตกรรมชุมชนใช้เทคโนโลยีและภูมิปัญญาชาวบ้านเสริมธรรมชาติ
กรณีศึกษา: การฟื้นฟูอ่าวทุ่งมหา จ.ชุมพร ของ SEAFDEC ร่วมกับกรมประมง (ผลการศึกษาปี 2003-2009)
วิกฤตการณ์: พื้นที่ป่าชายเลนกว่า 6,552 ไร่ ถูกรุกราน และลดลงกว่า 2,000 ไร่ จากการขยายตัวของนากุ้ง
การตอบสนอง: โครงการปลูกป่าโดยชุมชน (Community Participation) ชาวบ้านร่วมกันดูแลและป้องกันผู้บุกรุกเพื่อให้ต้นกล้าเติบโตเป็นปราการธรรมชาติ
เพิ่มทรัพยากรสัตว์น้ำ: SEAFDEC จัดทำโครงการธนาคารปู (Crab Bank) จ.ชุมพร
แนวคิด: ชาวประมงนำแม่ปูที่มีไข่นอกกระดองมาฝากไว้ในกระชัง เพื่อให้แม่ปูเขี่ยไข่ตามธรรมชาติเป็นการช่วยเพิ่มทรัพยากรสัตว์น้ำ
ผลลัพธ์ทางชีวภาพ: เพิ่มอัตรารอดของลูกปูม้าคืนสู่ทะเล
ผลลัพธ์ทางเศรษฐกิจ: ชาวประมงสามารถจับปูได้อย่างยั่งยืน
เพิ่มแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำ: SEAFDEC และกรมประมงร่วมกัน ส่งเสริมการทำบ้านปลาและปะการังเทียม จ.ชุมพร
การขยายที่อยู่อาศัย: การติดตั้งแท่งคอนกรีตในพื้นที่ศึกษาเพื่อเป็นแหล่งหลบภัยและอนุบาลสัตวน้ำวัยอ่อน
ความสำเร็จ: จากการสำรวจพบสิ่งมีชีวิตทางทะเลกว่า 64 ชนิด มาอยู่อาศัยในบริเวณพื้นที่ศึกษา
การทำงานร่วมกัน: แท่งคอนกรีตทำหน้าที่เสริมป่าชายเลนสร้างระบบนิเวศที่สมบูรณ์ตั้งแต่ชายฝั่งถึงทะเล
บทเรียนจากสึนามิ
ประโยชน์ของป่าชายเลน
Bio-Shield: รากที่หนาแน่นของป่าชายเลนช่วยดักตะกอนและลดความรุนแรงของคลื่นลม
กรณีศึกษาลังกาวี (2004): พื้นที่ที่มีป่าชายเลนสมบูรณ์ช่วยลดความเสียหายต่อชีวิตทรัพย์สินและเรือประมงจากเหตุการณ์สึนามิ
การป้องกันชายฝั่ง: ป้องกันการกัดเซาะและปกป้องแนวปะการังและหญ้าทะเลจากการถูกตะกอนทับถม
